De gehele restauratiebeschrijving
In 2000 werd door de Kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente Beemster de voorbereiding gestart voor een gedeeltelijke restauratie van de kerk in Middenbeemster. Dit betrof werkzaamheden aan het dak, de buitenmuren en de binnenmuren van
de kerk alsmede enige additionele werkzaamheden met betrekking tot kozijnen, luiken, hemelwaterafvoer en elektravoorzieningen. Als architect werd hiervoor aangesteld Architectenbureau Cornelis de Jong te Beemster. Sindsdien had nadere
uitwerking plaats en werd een eerste kostenraming opgesteld, alsmede werden de formele procedures richting de locale overheid en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg gestart.
Begin 2003 werd door de Hervormde Gemeente een Bouwcommissie ingesteld welke tot taak kreeg het lopende project te vervolgen en een gedetailleerd onderzoek in te stellen naar de toestand van alle onderdelen van het gebouw teneinde te
voorkomen dat naderhand opnieuw de noodzaak tot bepaalde deelrestauraties zich zou voordoen.
De Bouwcommissie rekende ook tot haar taak te bezien in hoeverre bepaalde voorzieningen in het kerkgebouw voor verbetering dan wel vervanging in aanmerking kwamen, dit in het bijzonder in het licht van de algemene wens het gebouw zowel
voor de kerkelijke functie als ook daarbuiten meer en breder te doen gebruiken.
Uitgebreid onderzoek heeft sinds begin 2003 geleid tot de noodzaak het kerkgebouw op hoegenaamd al zijn onderdelen te restaureren en enige voorzieningen te vervangen ten behoeve van beter en breder gebruik. Uitgangspunt is daarbij
steeds geweest het monumentale gebouw slechts te herstellen en geen enkele afbreuk te doen aan het monumentale karakter. Daartoe is veelvuldig en intensief overleg gepleegd met vertegenwoordigers van de Rijksdienst voor de
Monumentenzorg, met de Gemeente Beemster, met gespecialiseerde leveranciers en idem adviseurs.
De toren van de kerk, in eigendom van de Gemeente Beemster, valt geheel buiten dit bestek.
Gezien de reeds lopende procedure vanuit het in 2000 genomen initiatief werd besloten de gehele restauratie te onderscheiden naar twee fasen, aangeduid als Fase 1 en Fase2. Fase 1 betreft hetgeen vanaf 2000 werd gestart, aangevuld met
enige urgent uit te voeren werkzaamheden. Fase 2 betreft alle overige werkzaamheden alsmede de vervanging van enige voorzieningen. Behalve betreffende delen van het kerkgebouw is onder Fase 2 ook het herstel van de historische brug
met toegangspoort opgenomen.
In het voorgenomen tijdschema wordt Fase 1 uitgevoerd gedurende de periode april - juli 2004 en Fase 2 gedurende de periode april – augustus 2005. Daarbij zullen de werkzaamheden van de beide Fasen zo goed mogelijk op elkaar worden
afgestemd, opdat sprake zal zijn van optimale efficiency en kostenbesteding in de uitvoering.
Voornoemde architect Architectenbureau Cornelis de Jong is zowel voor de Fase 1 als de Fase 2 aangesteld. Voor de restauratie van de kerkramen (in Fase 2) is, gezien het vereiste specialisme, architect Dick Bak te Edam aangesteld.
Zoals elders aangegeven werd de kerk van Middenbeemster medio jaren ’50 van de vorige eeuw gerestaureerd. Belangrijk onderdeel van die restauratie was het terugbrengen van het interieur naar de oorspronkelijke (17e eeuwse)
situatie. De nu voorgenomen restauratie zal, op een enkel onderdeel van beperkte aard, daarom geen wijziging tot gevolg hebben voor de inrichting van het interieur. De voorgenomen restauratiewerkzaamheden betreffen zaken welke sinds de
genoemde restauratie in de vorige eeuw zijn ontstaan dan wel zaken welke toentertijd niet aan de orde zijn geweest.
Hierna worden de werkzaamheden zoals uit te voeren per restauratiefase nader omschreven.
Inhoud Fase 1:
1. Kerkdak
Het vervangen van de leien van het kerkschip en de dakkapellen alsmede van de consistoriekamer en de stovenkamer. De te plaatsen leien zijn afkomstig uit de Katzenberg-groeve, blauw/zwart, conform het bestaande patroon (Rijndekking).
Herstel van de door de bonte knaagkever aangetaste kapconstructie. Bestrijding van de houtaantasting door ongedierte en vervanging van aangetaste delen.
N.B. Het herstel van de kapconstructie, inclusief de bestrijding van de houtaantasting, is naderhand toegevoegd en zal in het kader van Fase 1 worden gerealiseerd vanwege het urgente karakter ervan.
2. Timmerwerk
Herstel van de kozijnen en luiken in de consistoriekamer en de stovenkamer.
Herstel van de goten en de loopplanken in de goten van het zadeldak.
Herstel en bescherming van houten delen waar nodig.
3. Loodgieterwerk
Herstel van alle voorzieningen voor hemelwaterafvoer. Betreft alle goten, vergaarbakken, afvoerleidingen, loodwangen en afzaten.
Het aanbrengen van leiladders op het zadeldak.
Het aanbrengen van monnikskappen op het zadeldak alsmede op de daken van de consistoriekamer en de stovenkamer.
4. Metselwerk
Controle en herstel van het gevelmetselwerk. Betreft in het bijzonder herstel van scheuren in de schouderstukken en in de gevels.
Het vervangen van de regenwaterputten.
5. Voegwerk
Controle van de voegen en herstel waar nodig. Invoegen en afvoegen van het herstelde metselwerk.
Herstel van de trasramen rondom het kerkgebouw.
6. Natuursteenwerk
Herstel van de natuurstenen dekstenen
De geplaatste putten voorzien van natuursteen.
7. Stukadoorswerk.
De pleisterlaag en de onderliggende raaplaag van de binnenmuren verwijderen.
Het onderliggende metselwerk reinigen.
N.B. Er is voor gekozen het aanbrengen van de nieuwe raap- en pleisterlaag uit te voeren tijdens Fase 2 van de restauratie, derhalve ongeveer een jaar later. Dit heeft als voordeel dat de muren (belast met vocht en zouten) gedurende
een jaar kunnen drogen en “ademen”. Zie hiertoe verder betreffend onderdeel van Fase 2.
8. Tegelwerk
Herstel van de wanden van de stovenkamer. Dit betreft de antieke tegels.
9. Metaalwerk
Herstel van de muurankers.
Het vastzetten van de te herplaatsen dekstenen, alsmede enig ander metaalwerk.
10. Elektra
De kap van het kerkschip (de zolder) voorzien van Tl-armaturen.
11. Bliksembeveiliging
Controle, keuring en eventueel herstel van deze installatie.
12. Overige werkzaamheden
Voorzieningen ten behoeve van het bouwterrein.
Graaf- en sloopwerkzaamheden.
Beschermende maatregelen, in het bijzonder met betrekking tot het orgel, de kansel, de kerkbanken, de zerken en overige interieurelementen.
Inhoud Fase 2:
1. Herstellen fundering zerkenvloer
Aanbrengen van een gewapend betonnen fundering onder de zerkenvloer en de stenen vloer van de stovenkamer. Dit om toekomstige verzakking te voorkomen. De ernstige verzakking van de zerkenvloer is eerstens een gevolg van het ontbreken
van een dergelijke fundering.
2. Restauratie van de zerkenvloer
Verwijdering van alle zerken en vloertegels (stovenkamer), nadat alle zerken volledig zijn gedocumenteerd.
De zerken reinigen en restaureren.
Herleggen van de zerken conform het op te stellen legplan. De zerken worden op de oorspronkelijke plaats teruggelegd, behalve één dubbele zerk welke op grond van het risico van verdere beschadiging op een meer geschikte plaats zal
worden gelegd.
De vloertegels in de stovenkamer terugplaatsen.
3. Vervanging verwarmingssysteem.
De huidige stralers te vervangen door een combinatie van vloerverwarming en convectoren/radiatoren. De vloerverwarming komt onder een gedeelte van de zerkenvloer, de convectoren komen onder de ramen, de radiatoren elders langs de
muren. Vanwege visueel aspect worden enkele convectoren als convectorputten uitgevoerd.
De belangrijkste reden voor deze vervanging is de aanzienlijk te hoge vochtinbreng door de bestaande stralers, hetgeen tot beduidend negatieve gevolgen leidt voor het houtwerk in de kerk. Dit laatste betreft in het bijzonder het houten
tongewelf met de kapconstructie (houtaantasting door ongedierte) en het monumentale orgel.
Het plaatsen van een cv-ketelhuis inclusief cv-ketels, leidingen, pompen en regelapparatuur.
Het aanbrengen van plafondventilatoren ten behoeve van een optimale warmtespreiding.
4. Aanbrengen pleisterwerk
Het reinigen van het metselwerk van de binnenmuren.
Het aanbrengen van een nieuwe raaplaag en pleisterlaag.
Het schilderen van de binnenmuren.
N.B. Zie ook punt 7 van Fase 1 “Stukadoorswerk”.
5. Werkzaamheden kerkbanken en doophek
Het restaureren van de kerkbanken.
Herstel van het doophek en enige werkzaamheden ten behoeve van een betere toegang tot de dooptuin.
6. Restauratie van de brug en toegangspoort
Herstel van de stenen brug, betreft zowel het metselwerk als het pleisterwerk.
Herstel van de twee stenen pilaren.
Herstel van de metalen toegangspoort
7. Uitbreiding en aanpassing verlichting
Vervanging van de verlichting in het kerkschip, in de consistoriekamer en de stovenkamer. Dit vanwege inadequate verlichting tot nu toe en verbetering van de gebruiksmogelijkheden van het gebouw.
8. Vervanging geluidsinstallatie
Vervanging van de bestaande inadequate installatie door een installatie welke correct functioneert en de gebruiksmogelijkheden van het gebouw verbetert. Dit betreft ook verbetering van de aanwezige ringleiding voor slechthorenden.
9. Uitbreiding en aanpassing van de elektrische installatie.
Het vervangen van bestaande ondeugdelijke materialen.
Het uitbreiden van de elektrische installatie in relatie tot andere aangebrachte voorzieningen.
Het in lijn brengen van de installatie met de huidige normen.
10. Overige werkzaamheden
Voorzieningen ten behoeve van het bouwterrein.
Graaf- en sloopwerkzaamheden.
Transport en opslag van kerkmeubilair, zerken en andere materialen.
Beschermende maatregelen, in het bijzonder met betrekking tot het orgel, de kansel, het meubilair, de zerken en andere interieurelementen.
Met de afronding van de tweede restauratiefase in 2005 zal de kerk van Middenbeemster volledig hersteld zijn inclusief een aantal adequate voorzieningen ten behoeve van een goed gebruik van de kerkruimte. Hierbij zal het monumentale
karakter volledig zijn gehandhaafd. Onder doorvoering van een behoorlijk controle- en onderhoudsprogramma zal het kerkgebouw in lengte van jaren in optimale staat kunnen functioneren.
|
