|
Een (kerkelijke)
uitvaart
Gestalte Geven . .
Volgens de Griekse filosoof en staatsman kun je de mate van
beschaving van een volk aflezen aan de manier waarop zij met hun
doden omgaan. Hoe zou Pericles naar ons kijken? Zeker ook met een
blik van verwarring. Is er namelijk nog een rode lijn te vinden in
hoe wij met onze doden omgaan?
In
het Europa voor de reformatie was er een uitgebreide dodencultus.
Met name na de dood van een geliefde lag er voor de nabestaanden nog
heel wat werk. Het was immers mogelijk om de doden dichter bij God
te brengen door ritueel en gebed – ook een extra gift voor de
kerkelijke kas kwam dode zeer ten goede.
Met
de reformatie veranderde dat totaal. Luther sprak schande van de
geldpraktijken. De calvinisten gingen nog verder: Laat de doden de
doden begraven. Doden werden ‘onder de grond gestopt’ en daarna
speelden ze geen rol meer.
Maar
de rode lijn, tot ver in de twintigste eeuw, was dus wel begraven.
Evenals de joden en de moslims begroef christelijk Europa haar
doden. Crematie was ‘not done’. In het Jodendom was dat immers de
straf voor de ergste misdadigers.
Vanaf
de jaren zestig van de vorige eeuw kiepte dat beeld totaal. Via de
contacten (van o.a. popsterren) met het verre oosten werd crematie
heel gewoon. Gedachten over reïncarnatie waaiden ook me over. En was
een uitvaart lange tijd een ‘één-tweetje tussen dominee en organist.
Mondige nabestaanden eisten een rol op in de uitvaartdienst, en veel
muziek wordt tegenwoordig uit een cd-speler gehaald. Is dat erg? Nee
het heeft uitvaarten persoonlijker gemaakt.
Gevaar is wel dat de kerkelijke bouwstenen wat verstenen. Zodat wij
alleen nog ‘wat de toekomst brengen moge’, en blij mij nabij kunnen
zingen’. Uitgangspunt moet echter zijn, dat de kerkelijke bouwstenen
krachtig zijn, in taal en uiting. Dan kan het gerust cd ’s en heel
veel andere woorden en uitingen aan, zonder dat de troost van die
kerkelijke bouwstenen verloren gaat!
 Liesbeth
van Wersch gaf die avond aan wat er tegenwoordig allemaal mogelijk
is, en wat belangrijk! Ds Schroevers sloot daarbij aan. Een
belangrijk punt voor beiden was de nadruk op voorbereiding. Hoeveel
tijd besteden wij aan de voorbereiding van een vakantie? Hoeveel
tijd besteden wij aan onze laatste reis op aarde? Bedenk tijdig en
bespreek het met kinderen, vrienden. Bedenk niet alleen wat je
allemaal wil en wat er moet gebeuren, maar ook wat de dood nu
eigenlijk is. Is het het eind van alles, of een doorgang naar een
nieuw begin. Is de dood een donker doek wat uiteindelijk al het
mooie afdekt of is het een achtergrond wat leven perspectief geeft?
Afscheid nemen is met zachte vingers wat voorbij is dichtdoen en
verpakken in goede gedachten ter herinnering is verwijlen bij een
brok leven en stilstaan op de pieken van pijn en vreugd.
Afscheid nemen is ook met dankbare handen weemoedig meedragen al
wat waarde is om niet te vergeten.
Leven is – vanaf zijn geboorte – voortdurend afscheid nemen,
loshaken om voort te gaan. Zichzelf verliezen om zichzelf te vinden.
Het risico nemen van de graankorrel om vruchten voort te brengen.
Afscheid nemen is het moeilijkste in het leven. Men leert het
nooit. Gelovigen nemen nooit afscheid Van het Leven.
Nadenken over de dood brengt je zo ook onlosmakelijk bij het
nadenken over het leven. ?
Peter
van Voorst, die op die avond een aantal uitvaartliederen besprak en
met de aanwezigen zong, gaf aan dat in veel liederen gesproken wordt
over een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Dood is niet het einde .
.
Een nieuwe uitvaartmap
Die avond werd ook voor het eerst een tip van de sluier
opgelicht van de uitvaartmap waar op dit moment hard aan gewerkt
wordt. In die map komen:
- een twaalftal liederen uit verschillende tradities die goed
zingbaar zijn en geschikt voor de uitvaart.
- een aantal Bijbelteksten met over dood en leven, en leven sterker
dan dood.
- een aantal gedichten,
- wat voorbeelden van liturgie. Hoe alle mogelijke ingrediënten
samen met de kerkelijke bouwstenen een krachtig geheel kunnen vormen
. .
Zodra
de map klaar is hoort u dat zeker!
In
het nagesprek die avond kwam nog ter sprake dat het goed zou zijn om
voor uitvaarten een klein ‘koortje’ te formeren. Zangers en
zangeressen die een lied neer kunnen zetten, en die het zo voor
nabestaanden, maar ook voor degenen die hun uitvaart plannen,
mogelijk maken om bepaalde liederen te kiezen. Ook hier hoort u
zeker meer van.
 |
